Czynniki budujące poczucie tożsamości narodowej

Czynniki budujące poczucie tożsamości narodowej

Jedną z cech, świadczących o tym, iż człowiek jest istotą społeczną, jest fakt, że jego rozwój jest nierozerwalnie związany ze społeczeństwem. Innymi słowy, do prawidłowego rozwoju człowieka niezbędni są inni ludzie. Odgrywając swoje role w społeczności, należymy do tzw. grup społecznych. Są to zbiorowości minimum trzech osób, pomiędzy którymi zachodzą różnego rodzaju więzi i zależności o względnie trwałym charakterze. Te składają się na wielką wspólnotę, zwaną narodem. Owa grupa powstała w wyniku procesu dziejowego, jako wspólnota terytorialna o podłożu politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturowym. Występuje w świadomości swych członków. Nowoczesna definicja narodu sięga korzeniami wielkiej Rewolucji Francuskiej, gdyż to właśnie wówczas decydujące znaczenie miała tzw. zasada równości, dzięki której można było objąć tym pojęciem przedstawicieli wszystkich stanów. Ponadto każdy naród posiada swą tożsamość. Czym ona jest? Jakie czynniki mają wpływ na powstanie i istnienie narodu, a tym samym poczucia tożsamości?
Tożsamością narodową będziemy nazywać odczuwanie wspólnoty z własnym narodem, a tym samym odrębności wobec innych. To poczucie podobieństwa i więzi z pozostałymi jego członkami, u których występuje świadomość narodowa.
Fundamentalnym czynnikiem budowania wśród społeczeństwa poczucia tożsamości narodowej jest wspólne terytorium, popularnie nazywane Ojczyzną, będącą wartością materialną. Niekiedy grupy społeczne nie posiadają wspólnego terytorium, gdyż nie wykazują zainteresowania utworzenia własnego państwa (np. Romowie) lub tak jak w przypadku walczących z Izraelem Palestyńczyków – pomimo dążeń wciąż pozostają bez własnego, niepodległego kraju. Owe przykłady dają do zrozumienia, iż jest także możliwe istnieje narodu nieposiadającego wspólnego terytorium.
Kolejnym z czynników budujących poczucie tożsamości narodowej jest wspólne pochodzenie etniczne. Członkowie owej grupy postrzegają historię jako źródło decydujące o przynależności. Są przekonani o wspólnych przodkach, posiadają własny język, tradycje, obyczaje i symbole wyróżniające ich na tle innych. Jednak w obrębie jednego narodu występują różne grupy etniczne, między którymi można dostrzec różnice, np. w języku ( dla przykładu - gwara góralska).
Ważnym elementem wpływającym na poczucie tożsamości narodowej jest wspólna organizacja polityczna. Ułatwia przekształcanie się zbiorowości w naród. To właśnie państwo wyznacza jednolite zasady współżycia i wspólne cele, gwarantując tym samym bezpieczeństwo, lepsze warunki rozwoju i możliwość wpływu mieszkańcom na losy kraju.
Nie można jednak pominąć milczeniem, iż wspólna organizacja państwowa nie jest warunkiem kształtowania się w jej ramach jednolitego narodu. Istnieją także państwa o charakterze wielonarodowy (np. Hiszpania), jednakże w rezultacie bardzo często pojawiają się w nich konflikty, najczęściej na tle etnicznym.
Kolejnym czynnikiem narodotwórczym jest integracja gospodarcza, która prowadzi do wytworzenia więzi opartych na wspólnych interesach ekonomicznych i rozwojowych. Czynnik ten wynika z powstania gospodarki towarowej i ukształtowania się rynków narodowych. Powstanie i funkcjonowanie rynku jest równocześnie podstawą egzystencji i rozwoju wspólnoty narodowej.
Integracja społeczną nazywamy przeobrażenia się luźnych grup społecznych w dużą zbiorowość. To właśnie pierwotne kontakty między członkami małych zbiorowości przerodziły się w stosunki i zależności społeczne, które w konsekwencji doprowadziły do powstania narodu.
Jednym z najważniejszych czynników narodowotwórczych jest kultura, czyli element wyróżniający dany naród spośród innych. Literatura piękna, sztuka, muzyka, tradycja, obyczaje, wartości moralne, kultura ludowa czy też charakter narodowy - to wszystko składa się na tzw. więzi kulturowe. Owa wspólnota określa w sposób trwały tożsamość narodu, który może istnieć bez własnego państwa, lecz bez kultury nie. Najistotniejszą wartością kultury, moim zdaniem, jest język. To właśnie dzięki niemu osoby tej samej narodowości mogą tworzyć i przekazywać kulturę narodową z pokolenia na pokolenie w procesie socjalizacji.
Zdarza się także, że kilka narodów posługuje się tym samym językiem. Na podstawie języka naród określany jest jako etniczna wspólnota językowa.
Każdy naród, a zarazem tożsamość narodowa, powstaje na przestrzeni dziejów. Naród polski również ma swoją historię. Rozwija się i trwa mimo różnych, dramatycznych okresów. Ma także swoją tożsamość – własny język, kulturę czy też tradycję. W przeszłości bardzo istotnymi nośnikami polskiej kultury były pieśni, np. "Rota". Ważną rolę w pobudzaniu świadomości narodowej odegrały także dzieła wybitnych wieszczów romantycznych, takie jak "Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza, czy też "Kordian" Juliusza Słowackiego. Nie można także zapomnieć o muzyce Chopina czy też obrazach Jana Matejki.
Jedną z cech polskiej tożsamości narodowej jest także silny związek narodu z katolicyzmem.
W wielu krajach tożsamość narodowa formowała się w XIX wieku i była związana z państwem. W wypadku Polaków, którzy byli pozbawieni swojego państwa, podstawą jej kształtowania były wspólne dla większości język i religia katolicka (pojęcie Polaka – katolika).
Nie można także pominąć milczeniem, iż ważnym czynnikiem umacniającym tożsamość narodową jest duma z międzynarodowych osiągnięć przedstawicieli nauki, sportu, a nawet tzw. kultury masowej. Nieobojętna pozostaje także podstawowa jednostka społeczna, czyli rodzina. Dziecko biorąc przykład z rodziców, którzy wywieszają flagę podczas świąt narodowych, chodzą na wybory, zasiadają wspólnie do wilijnego stołu, uczy się miłości do kraju, poznając jego obyczaje, tradycję i kulturę, które przekażą kolejnym pokoleniom.
Te wszystkie czynniki odgrywają bardzo dużą rolę, bo dzięki nim można zrozumieć, jak ważny jest kraj – wspólnota a zarazem jedność, która łączy i zrzesza ludzi pozornie sobie obcych i obojętnych. Na zakończenie chciałabym zacytować słowa jednej z polskich piosenek, która doskonale potwierdza moją tezę: "Wszyscy Polacy to jedna rodzina…”.

Ocena: 4
Liczba komentarzy: 1    
Data dodania: 08.02.2009r.

mr.Radek 08 02 2009 (16:31:36)

Użytkownik ocenił pracę na 4
Ładnie, ładnie, ale strasnzie dużo tu suchych faktów, i bardzo mało komentarzy (choć oczywiście parę jest), przez co odrobinkę trudno się czyta. Mimo wszystko artykuł bardzo dobry, stawiam cztery.